Ep 3 : A Young Woman at the Crossroad

คำพูดของเจ.เค.โรว์ลิงที่ฮาร์วาร์ดเมื่อปี 2008 ชี้ให้เห็นว่าเธอเพิ่งเข้าใจเจตนาของพ่อแม่อย่างชัดเจนในภายหลัง  ในตอนที่ยังเป็นนักศึกษาเธอมองว่าการยอมลงเอกฝรั่งเศสเป็น “ความผิดพลาดครั้งใหญ่” ที่เกิดจากการยอมและฟังพ่อแม่มากเกินไป แต่เมื่อโตขึ้นและผ่านความล้มเหลวกับความจนมาด้วยตัวเอง เธอจึงเห็นว่าความดื้อรั้นของพ่อแม่ไม่ได้เกิดจากความไม่เข้าใจลูก หากแต่มาจากประสบการณ์ตรงของคนชั้นแรงงานที่กลัวความไม่มั่นคง พ่อที่ทำงานโรงงานโรลส์-รอยซ์และแม่ที่ทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ห้องแล็บ ต่างรู้ดีว่าค่าผ่อนบ้านและเงินบำนาญไม่เคยล้อเล่น และพวกเขาก็อยากให้ลูกสาวมีทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าที่ตัวเองเคยมี

ดังนั้น ในเมื่อวิชาในห้องเรียนไม่ใช่ความต้องการที่แท้จริง โจแอนน์จึงเลือกหนทางของความรู้นอกตำรา เธอไม่ใช่นิสิตเกียรตินิยม แต่เป็นนิสิตระดับกลางๆ ที่วันๆ ชอบขลุกอยู่ในห้องสมุดจนแทบจะเป็นบ้านหลังที่สอง อ่านวรรณกรรมทุกอย่างที่อยู่ตรงหน้า ตั้งแต่ ดิกส์เคน (Dickens) โทลคีน (Tolkien) ไปจนถึงออสติน (Austen) รวมถึงวรรณกรรมต่างประเทศอีกมากมายนับไม่ถ้วน โจเคยโดนห้องสมุดเรียกค่าปรับเป็นเงินถึง 50 ยูโร เพราะคืนหนังสือล่าช้า 

การเลือกเรียนวิชาเสริมกรีก-โรมันคลาสิก ทำให้โจได้เรื่องราวของตำนาน เทพนิยายกรีกโบราณมากกว่าการเรียนรู้รากของภาษาละติน เธอยอมรับในภายหลังว่าภาษาละตินที่เธอรู้ส่วนใหญ่มากจากการ์ตูนเรื่อง Molesworth ที่เธอเคยอ่านในวัยเด็กมากกว่า ความจริงเธอแทบจะหลับทุกคาบและเรียนให้มันพอผ่านๆ ไปเท่านั้น แต่หลายสิ่งที่เธอหยิบมาจากวิชาเสริมนี้ก็ปรากฏชัดเจนอยู่ในงานเขียนของเธอเช่นกัน - บาซิลิกส์ เซนทอร์ ฮิบโปกริฟท์ หรือแม้แต่ชื่อจริงของศาสตราจารย์มักกอนนากัล (มิเนอร์ว่า ซึ่งเป็นชื่อของเทพีกรีกแห่งปัญญา)

ส่วนหนึ่งของหลักสูตรเอกฝรั่งเศส คือ การไปแลกเปลี่ยนที่ปารีสหนึ่งปีและนั่นเป็นครั้งแรกที่โจได้เดินทางไปต่างประเทศ ปารีสไม่ใช่โปสการ์ดโรแมนติกอย่างที่เธอจินตนาการ แต่มันคือการฝึกใช้ภาษาในชีวิตประจำวัน การเดินถนน ซื้อของ ขึ้นรถไฟ การฝึกอยู่ในสังคมที่ไม่ใช่บ้านเกิดของตนเอง บางทีการเลือกเอกฝรั่งเศสก็อาจไม่ใช่เรื่องบังเอิญเสียทีเดียว เพราะโจมีเชื้อสายฝรั่งเศสจากฝั่งแม่ ตระกูลโวลอง (Volant) ที่อพยพมาสู่เกาะอังกฤษตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 ภาษาฝรั่งเศสจึงไม่ใช่แค่ตัวเลือกในหลักสูตร หากยังเป็นการเชื่อมโยงไปหาเงาอดีตของครอบครัว การเรียนฝรั่งเศสที่เอ็กซิเตอร์จึงสะท้อนทั้งแรงกดดันจากพ่อที่อยากให้ลูกมีงานมั่นคงและแรงผลักดันจากสายเลือดฝั่งแม่ที่ฝังรากไว้ในชื่อสกุลของเธอเอง

เมื่อมองย้อนกลับไป จะเห็นว่าฝรั่งเศสไม่ใช่เพียงวิชาที่โจสอบผ่าน แต่เป็นดินแดนวัฒนธรรมที่แทรกซึมเข้าไปในโลกเวทมนตร์ที่เธอสร้าง ตั้งแต่ชื่อโรงเรียนโบซ์บาตง (Beauxbatons) ตัวละครเฟลอร์ เดอลา-กูร์ (Fleur Delacour) จนถึงรากคาถาหลายคำที่หยิบตรงมาจากภาษาฝรั่งเศส เป็นการสืบต่อสายเลือดด้วยภาษาผ่านปลายปากกาของเธอเอง

โจจบการศึกษาจากเอ็กซิเตอร์ในปี 1987 เธอย้ายไปอยู่ที่ลอนดอนเริ่มต้นชีวิตวัยทำงาน ตลอดสามปี โจเปลี่ยนงานอยู่บ่อยครั้ง เธอไม่เคยอยู่ที่ไหนนานจนผ่านตำแหน่งพนักงานชั่วคราวเลยสักครั้งเดียว เธอลงเรียนคอร์สสองภาษาสั้นๆ ชีวิตมนุษย์วัยทำงานที่ต้องหาเงินเพื่อค่ากิน ค่าที่พักและค่าเดินทาง วิ่งเข้าหาเธอ โลกแห่งความเป็นจริงที่พร้อมจะทดสอบหนุ่มสาววัยเดียวกันกับโจ ในมหานครใหญ่ระดับโลกอย่างลอนดอน

แต่งานที่ทิ้งรอยแผลและปมรากลึกไว้ให้กับเธอมากที่สุด คือ ตำแหน่งผู้ช่วยวิจัยฝ่ายแอฟริกาขององค์กรสิทธิมนุษยชนชื่อดังอย่างแอมเนสตี้ ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่กรุงลอนดอน ในห้องทำงานเล็กๆ ที่เต็มไปด้วยกองเอกสาร โจนั่งอ่านจดหมายที่ถูกลอบส่งออกมาจากสถานที่อันห่างไกล เสียงคร่ำครวญของนักโทษทางการเมือง ครอบครัวตามหาคนหายอย่างสิ้นหวัง ภาพถ่ายเหยื่อที่ถูกทรมาณ รายงานการถูกข่มขืนและการประหารที่ไม่ผ่านกระบวนการยุติธรรม ดูราวกำลังกรีดร้องออกมาผ่านหน้ากระดาษที่โจกำลังอ่านในแต่ละวัน

เสียงเหล่านี้เป็นดั่ง "ฝันร้าย"​ ที่ฝังลงไปในความทรงจำของเธอ บางครั้งมันก็หดหู่เกินกว่าจะรับไหว แต่ขณะเดียวกันโจก็ยังได้เห็นถึงความงดงามของมนุษย์มากกว่าครั้งใดในชีวิต 

ช่วงเวลาที่แอมเนสตี้สร้างมุมมอง ความคิดและตัวตนของโจไปตลอดกาล เธอเจอกับใบหน้าของความอยุติธรรมรายวัน เธอได้พบเจอกับเสียงที่ถูกทำให้ไม่ได้ยิน (the voiceless) คนถูกทำให้หายสาปสูญ ถูกทรมาณ ถูกข่มขืน ครอบครัวที่ถูกทำลาย แต่ขณะเดียวกันก็ยังเชื่อมั่นว่ามนุษย์เราสามารถเข้าใจและเห็นอกเห็นใจผู้อื่นได้แม้จะไม่เคยต้องอยู่ในสถานการณ์เดียวกันมาก่อน สำหรับโจนั่นคือพลังวิเศษหรือเวทมนตร์ที่แท้จริงของมนุษยชาติ

ประสบการณ์เหล่านี้บ่มเพาะเมล็ดพันธุ์แห่งการปกป้องกลุ่มคนเปราะบางให้กับโจ รวมทั้งความศรัทธาและเชื่อมั่นในพลังของความเห็นอกเห็นใจและจินตนาการ ประสบการณ์อันเลวร้ายของผู้คนต่างๆ ที่เธอได้รับรู้ เป็นดั่งความมืดมิดอันน่ากลัวที่เข้ามาท้าทายจิตใจของเธอ แอมเนสตี้จึงไม่ไดแค่ช่วยเติมประวัติการทำงานของโจเท่านั้น แต่กลายเป็นห้องเรียนศีลธรรมที่ไม่ได้อยู่ในหลักสูตรของมหาวิทยาลัย และมันกลายเป็นแรงขับเคลื่อนให้โจสร้างมูลนิธิและองค์กรการกุศลหลายแห่งในเวลาต่อมา ส่วนใหญ่เป็นมูลนิธิเพื่อช่วยเหลือ เด็ก ผู้ยากไร้หรือผู้ลี้ภัย เพราะเธอได้เห็นมากับตาของตัวเองแล้วว่าระบอบเผด็จการสามารถทำลายชีวิตของคนปกติสามัญได้มากขนาดไหน

หลังจากช่วงเวลาที่องค์กรแอมเนสตี้  โจยังคงรับงานชั่วคราวไปเรื่อยๆ ในลอนดอน ชีวิตที่เต็มไปด้วยโต๊ะทำงานเล็กๆ โทรศัพท์สำนักงานและเงินเดือนพอจ่ายค่าเช่าห้อง แต่ยามว่างเธอยังคงอุทิศให้กับการเขียนนิยายไปด้วย แม้นิยายเหล่านั้นจะไม่เคยถูกตีพิมพ์เลยก็ตาม วันหยุดสุดสัปดาห์เธอเริ่มเดินทางขึ้นเหนือไปยังแมนเชสเตอร์ เพราะแฟนหนุ่มอยู่ที่นั่น ช่วงเวลาก่อนที่ทั้งคู่จะตัดสินใจจะย้ายไปอยู่ด้วยกันจริงๆ ความสัมพันธ์ระยะไกลทำให้โจต้องนั่งรถไฟไปมาระหว่างสองเมืองอยู่บ่อยครั้ง และบนเส้นทางสายรถไฟนี้เองที่จะเปลี่ยนโลกวรรณกรรมไปตลอดกาล

ช่วงกลางปี บนรถไฟสายแมนเชสเตอร์ลอนดอนที่ล่าช้าไปเกือบสี่ชั่วโมง โจแอนน์ โรว์ลิงนั่งมองวิวทิวทัศน์ภายนอก จู่ๆ ภาพของเด็กชายผมยุ่งกับแผลเป็นบนหน้าผากก็โผล่ขึ้นมาในหัวเธอ - เด็กชายคนหนึ่งที่ไม่รู้ว่าตนเองเป็นพ่อมด กำลังจะไปโรงเรียนเวทมนตร์ - ตลอดเส้นทางกว่าจะถึงลอนดอน ไอเดียต่างๆ พรั่งพรูเข้ามาในหัวของโจ ฮอกวอตส์ ผีประจำบ้าน โพลเตอร์ไกส์ แฮกริด - พวกเขาค่อยๆ ปรากฏขึ้นในห้วงความคิดของหญิงสาววัยยี่สิบห้าปีซึ่งเป็นเลขาชั่วคราวของบริษัทแห่งหนึ่งในลอนดอน 

จินตนาการที่พรั่งพรูไม่ได้หยุดหรือหายไปเมื่อเสียงล้อเหล็กหยุดลง คืนนั้นโจนอนไม่หลับ เธอนั่งอยู่บนโต๊ะทั้งคืน จดไอเดียทุกอย่างที่ผุดขึ้นมาตลอดการเดินทางลงในกระดาษ ในใจรู้สึกตื่นเต้นเมื่อได้พบว่า นี่ล่ะคือเรื่องราวที่เธอต้องการเขียนจริงๆ โดยไม่คาดคิดมาก่อนว่ามันจะเป็นงานที่ยาวนานไปอีกหลายสิบปีและจะสร้างปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมไปทั่วโลก ไอเดียไม่ได้หยุดแค่คืนนั้น ช่วงเดือนถัดมาโจค่อยๆ เติมรายละเอียดโลกเวทมนตร์ทีละเล็กละน้อย ลองผิดลองถูก ใส่อันนี้เพิ่ม ดึงอันนี้ออก หาความเชื่อมโยงของพล็อท เธอไม่ได้หยุดไว้เพียงแค่ฝันกลางวัน แต่ค่อยๆ ต่อเติมอย่างเป็นระบบ ประวัติของฮอกวอตส์ กฏเกณฑ์ของเวทมนตร์ วิชาเรียน ฯลฯ ถึงจุดหนึ่งโจจึงตระหนักได้ทันทีว่า ที่จะเป็นนิยายชุดยาว 

ประมาณช่วงปลายปี โจลาออกจากงานและย้ายไปอยู่แมนเชสเตอร์กับแฟนหนุ่ม เธอเป็นพนักงานชั่วคราวที่หอการค้าท้องถิ่น ในมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ ณ ช่วงเวลานี้เอง โลกของโจเต็มไปด้วยความขัดแย้งระหว่าง “ความฝันที่เพิ่งก่อร่าง” และ “ความจริงที่โหดร้าย” ในบ้านที่เชลท์แนม แอนน์ โรว์ลิง แม่ของเธอ หลังจากต่อสู้กับโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (MS) มานานกว่าทศวรรษ ตอนนี้อาการเริ่มทรุดหนักลงเรื่อยๆ 

โจไม่เคยได้มีโอกาสบอกแม่ว่าเธอกำลังเขียนเรื่องเกี่ยวกับเด็กชายผู้วิเศษ ที่ตอนนี้มีเพียงเค้าร่างบางส่วนอยู่ในหัวและเศษกระดาษของข้อมูลที่กระจัดกระจายทั่วแฟลตเล็กๆ เธอหวังว่าสักวันจะทำให้แม่ได้เห็นไอเดียของเธอกลายเป็นหนังสือขึ้นมาจริงๆ แต่เธอก็ลังเลเกินกว่าจะเอ่ยออกไป บางทีอาจเป็นเพราะกลัวจะถูกมองว่าเป็นเพียงความฝันลม ๆ แล้ง ๆ ของลูกสาวที่ยังหางานมั่นคงไม่ได้

แล้ววันที่โลกของโจแตกสลายก็มาถึง 

30 ธันวาคม ค.ศ. 1990 แอนน์ โรว์ลิงเสียชีวิตในวัยเพียง 45 ปี เธอไม่เคยรู้ว่าลูกสาวได้เริ่มต้นเขียนอะไรไว้ในใจ อะไรบางอย่างที่จะกลายเป็นตำนานในอีกสิบปีให้หลัง เจ.เค.โรว์ลิง ยังคงย้ำถึงเหตุการณ์นี้เสมอว่าเป็นความเสียใจขั้นสุดในชีวิตที่เธอไม่มีวันลืม

ความตายครั้งนี้ไม่เพียงพรากเสาหลักของชีวิต แต่ยังฝังธีมของการสูญเสียไว้ในงานเขียนของโจอย่างลึกซึ้ง แฮร์รี่ต้องกลายเป็นเด็กกำพร้า โลกเวทมนตร์ที่เต็มไปด้วยผีและคำถามเรื่องชีวิตหลังความตาย ทั้งหมดสะท้อนเงาของการจากไปของแอนน์ในช่วงเวลาที่โจกำลังเริ่มต้นชีวิตผู้ใหญ่ และโจเองไม่รู้เลยว่าเหตุการณ์นี้จะเป็นเพียงแค่จุดเริ่มต้นที่ทำให้ชีวิตของเธอ ต้องเผชิญกับช่วงเวลาที่ตกต่ำที่สุดหลังจากนี้ต่อไปอีก 5-6 ปี